Rozdzia III - Przegld waniejszych edytorw tekstu i ich dostpno
W ostatnich latach powstaj nowe edytory tekstu pracujce w rodowisku Windows. Maj one coraz wiksze moliwoci i s stosunkowo atwe w uyciu. Mona take zaobserwowa coraz wiksze podobiestwo w obsudze, wygldzie interfejsu czy uywanych skrtach klawiaturowych. Z perspektywy uytkownika jest to zjawisko z pewnoci korzystne. Niestety, niewidomi i sabowidzcy uytkownicy komputerw posugujcy si w codziennej pracy oprogramowaniem odczytujcym ekran mow syntetyczn nie maj tak duego wyboru w dostpnych dla siebie edytorach tekstu. Jak wykazuje kilkuletnie dowiadczenie w szkoleniu wspomnianej grupy uytkownikw, w zdecydowanej wikszoci osoby niewidome posuguj si edytorem Microsoft Word. W czasie, kiedy powstaje ta publikacja, w sprzeday dostpne s wersje 2003 i 2007 pakietu Microsoft Office, w skad ktrych wchodzi wspomniany program. Zawsze gdy pojawia si nowa wersja dowolnego oprogramowania, naley przed jego instalacj lub uaktualnieniem zada sobie pytanie, czy posiadany program czytajcy ekran bdzie w stanie je obsuy. Moe si bowiem okaza, e lepiej korzysta ze starszej, sprawdzonej wersji edytora, ktra jest wspierana i dobrze udwikowiona. Jest to szczeglnie wane w obecnych czasach, gdy nowe wersje programw komputerowych pojawiaj si bardzo czsto. Waniejsza powinna by dla nas wygoda pracy i poprawna wsppraca danej aplikacji z systemem odczytujcym ekran ni posiadanie najnowszego wersji. Microsoft Word w wersji 2003 PL jest dobrze obsugiwany przez wikszo najpopularniejszych aplikacji czytajcych ekran mow syntetyczn. Najnowsza wersja tego edytora z pewnoci rwnie bdzie dobrze udwikowiona z nieduym opnieniem. 
Ciekaw alternatyw dla komercyjnych pakietw biurowych s darmowe, wolne programy z otwartym kodem rdowym. Najpopularniejszy obecnie to Open Office. W jego skad wchodzi edytor tekstu, arkusz kalkulacyjny, program do zarzdzania baz danych i aplikacja do tworzenia prezentacji. Niestety, ze wzgldu na trudny do udwikowienia interfejs wymienionych aplikacji uycie ich przez osoby niewidome jest praktycznie niemoliwe. Tylko sabowidzcy uytkownicy, ktrym do pracy z komputerem wystarcza powikszenie, mog prbowa korzysta z pakietu Open Office. Wspomniane bezpatne aplikacje maj moliwoci zblione do pakietu biurowego Microsoft Office. Jeli chodzi o uytkownikw wykorzystujcych edytor tekstu do uytku domowego i biurowego, to Microsoft Word jest dla osoby niewidomej optymalnym rozwizaniem. Dziki wsppracy firm produkujcych systemy odczytujce ekran z producentem edytora obserwujemy stae postpy w jego udwikowianiu. Jeszcze niedawno trudno byo samodzielnie tworzy i porusza si po duych tabelach czy kontrolowa parametry formatowania akapitw i znakw. Najnowsze wersje programw odczytujcych ekran wsppracuj z wspomnianym edytorem duo lepiej. Miejmy nadziej, e kierunek ten utrzyma si i nowe wersje edytora Microsoft Word bd mogy by jeszcze peniej wykorzystane przez niewidomych czy sabowidzcych uytkownikw. 
Na koniec tego rozdziau chciabym krtko wspomnie o nieco innym zastosowaniu edytora tekstu przez osoby niewidome. W ostatnich latach, w tej grupie uytkownikw obserwujemy szybki i cigy wzrost poziomu wiedzy i umiejtnoci w zakresie obsugi komputera i rnorodnych programw. Coraz wicej osb poszukuje wygodnych narzdzi do programowania i pisania skryptw. Na podstawie wasnej praktyki mog stwierdzi, e optymalnym rozwizaniem jest po prostu Notatnik systemu Windows. Pozwala on ju otwiera due pliki, a przy wyczonym zawijaniu wierszy mona bardzo szybko przeskoczy do poszukiwanego wiersza, podajc jego numer. Rnego rodzaju zintegrowane rodowiska programistyczne bardzo uatwiaj i przypieszaj prace nad kodem programu, ale bardzo czsto trudno je udwikowi i w peni wykorzysta oferowane tam pomoce, takie jak kolorowanie skadni itp. Ciekawym rozwizaniem moe by dostpny pod adresem http://www.pnotepad.org nieodpatny edytor o nazwie Programmers Notepad. Moe on by wykorzystywany do wpisywania kodu wielu jzykw programowania, kodu HTML czy rnorodnych skryptw. Najlepiej wybra dla siebie jeden optymalny edytor, ktry dobrze wsppracuje z posiadanym programem odczytujcym ekran. 